روانشناسی انتخاب مبلمان در سه فضای متفاوت

در طراحی فضا یک اشتباه قدیمی هنوز زیاد تکرار می‌شود: اول یک وسیله را دوست داریم، می‌خریمش، بعد تازه دنبال جایی می‌گردیم که بگذاریمش. در حالی که طراحی درست دقیقا مسیر برعکس دارد. اول باید بدانیم از یک فضا چه می‌خواهیم؛ آرامش، گفت‌وگو، خلوت، پذیرایی، تمرکز یا حتی فقط چند دقیقه فاصله گرفتن از بقیه جهان. بعد سراغ مبلمان برویم.

در Garden Collection ناظری چند مدل وجود دارد که هر کدام شخصیت متفاوتی به فضا می‌دهند. نه فقط از نظر ظاهر؛ از نظر رفتاری هم با هم فرق دارند. سه نمونه را انتخاب کردیم که تقریبا سه سناریوی متفاوت از زندگی معاصر را پوشش می‌دهند.

TIFFANY Triple Seat؛ مبلی که مرز داخل و بیرون را کمرنگ می‌کند

Tiffany در کاتالوگ به شکل یک خانواده کامل از مبلمان ارائه شده؛ Single Seat، Double Seat، Triple Seat و Puff. مدلی که اینجا درباره‌اش حرف می‌زنیم نسخه سه‌نفره یا Tiffany Triple Seat است.

فرم Tiffany خیلی زود خودش را لو می‌دهد. یک نشیمن کشیده، پایه‌های باریک، پشتی بلند و دو لبه جانبی که مثل ادامه طبیعی پشتی، دو طرف مبل را در بر گرفته‌اند. در تصویر کاتالوگ رنگ بدنه و کوسن‌ها بسیار روشن و خنثی انتخاب شده و پایه‌ها و جزئیات ظریف‌تر با تون تیره‌تر دیده می‌شوند. همین تضاد باعث شده مبل در عین بزرگ بودن، سنگین به نظر نرسد.

یکی از ویژگی‌های مهم Tiffany این است که فرم آن بیش از آنکه شبیه مبلمان کلاسیک فضای باز باشد، به یک مبل مدرن داخل خانه نزدیک است. این همان مسیری است که طراحی Outdoor در سال‌های اخیر به سمتش رفته: تراس قرار نیست دیگر محل چند صندلی پلاستیکی و یک میز باشد. تراس عملا تبدیل شده به ادامه نشیمن خانه.

در تصویر خود کاتالوگ هم Tiffany دقیقا در چنین فضایی دیده می‌شود؛ معماری مدرن، سطوح شیشه‌ای وسیع و ارتباط مستقیم با فضای سبز. یعنی محصول از ابتدا برای فضایی طراحی شده که مرز Inside و Outside در آن کم‌رنگ است.

از نظر روانشناسی محیطی، این فرم چند اتفاق جالب ایجاد می‌کند. ارتفاع نسبتا پایین نشیمن و خطوط افقی کشیده، ادراک ما از فضا را آرام‌تر می‌کنند. چشم مجبور نیست مدام بین شکست‌های متعدد حرکت کند. نتیجه، یک تصویر آرام و کم‌تنش است.

در عین حال پشتی و دو لبه جانبی Tiffany نوعی حس «محصورشدگی ملایم» ایجاد می‌کنند. نه آنقدر بسته که فرد احساس محدودیت کند و نه آنقدر باز که حس بی‌پناهی ایجاد شود. در طراحی فضاهای استراحت، همین تعادل بین Prospect و Refuge اهمیت زیادی دارد؛ انسان دوست دارد محیط را ببیند، اما همزمان احساس کند پشت و اطرافش تا حدی محافظت شده است.

Tiffany در خانه

برای خانه، Tiffany زمانی بهترین انتخاب است که فضای نشیمن شما به بالکن بزرگ، تراس، حیاط یا حتی یک پنجره سرتاسری متصل باشد.

در یک تراس مدرن، نسخه سه‌نفره می‌تواند مرکز اصلی چیدمان باشد و یک یا دو Single Seat روبه‌روی آن قرار بگیرد. اگر تراس کوچک‌تر باشد، حتی خود Triple Seat به‌تنهایی می‌تواند کافی باشد.

این مدل به دلیل فرم تمیزش با معماری مینیمال، Contemporary، Japandi و حتی فضاهایی با گرایش Soft Minimalism خوب هماهنگ می‌شود. نکته مهم این است که اطراف آن را بیش از حد پر نکنید. Tiffany خودش شخصیت دارد و احتیاجی ندارد با ده اکسسوری دیگر اثبات کنید که دکوراسیون کرده‌اید.

یک میز کوتاه ساده، یک گیاه بزرگ و نور گرم برای شب تقریبا کافی است.

Tiffany در سازمان

شاید در نگاه اول یک مبل Garden انتخاب بدیهی برای فضای سازمانی نباشد، اما در معماری جدید دفاتر، مرز میان Work Space و Social Space عمدا در حال از بین رفتن است.

Tiffany می‌تواند در تراس دفتر، حیاط مرکزی، Roof Garden، فضای Breakout یا حتی Lounge غیررسمی مدیران استفاده شود.

دلیلش فقط ظاهر نیست. نوع چیدمان مبل‌های Lounge روی رفتار آدم‌ها تاثیر دارد. وقتی کارکنان به جای صندلی‌های رسمی پشت میز، کنار هم روی یک مبل راحت می‌نشینند، ساختار گفت‌وگو غیررسمی‌تر می‌شود. در چنین محیطی معمولا فاصله اجتماعی ادراک‌شده کمتر است و مکالمه راحت‌تر شکل می‌گیرد.

برای سازمانی که می‌خواهد فضاهای ارتباط غیررسمی، جلسات کوتاه یا استراحت کارکنان را جدی بگیرد، این مدل انتخاب منطقی‌تری از یک ست اداری خشک است.

Tiffany در ویلا

اینجا احتمالا Tiffany در طبیعی‌ترین زیستگاه خودش قرار می‌گیرد.

کنار استخر، زیر پرگولا، روی تراس اصلی یا مقابل شیشه‌های سرتاسری ویلا، فرم کشیده Tiffany کمک می‌کند خط معماری افقی ساختمان ادامه پیدا کند.

اگر ویلا معماری مدرن دارد، استفاده از نسخه سه‌نفره در کنار دو Single Seat می‌تواند یک Living Room واقعی در فضای باز بسازد؛ نه صرفا یک «ست حیاط».

و این تفاوت مهم است. بهترین فضاهای Outdoor امروز دیگر مثل حیاط مبله نمی‌شوند؛ مثل یک اتاق بدون سقف طراحی می‌شوند.

MANGO 2؛ جایی که صمیمیت از ترکیب متریال شروع می‌شود

در صفحه مربوط به Mango 2، خانواده‌ای شامل Single Seat، Double Seat، Triple Seat و Coffee Table دیده می‌شود. در تصویر اصلی، فریم روشن و هندسی محصول در کنار بخش‌هایی با ظاهر گرم‌تر و بافت‌دار قرار گرفته و کوسن‌های روشن، حجم اصلی نشیمن را تشکیل داده‌اند.

همین ترکیب، Mango 2 را از محصولی کاملا مینیمال به محصولی Warm Minimal تبدیل می‌کند.

چرا این تفاوت مهم است؟

چون یکی از نقدهای جدی به مینیمالیسم دهه‌های گذشته همین بود که بعضی فضاها بیش از حد تمیز، سرد و بی‌هویت شدند. در طراحی معاصر، هنوز خطوط ساده و فرم‌های کم‌جزئیات محبوب‌اند، اما متریال‌های دارای بافت، چوب، الیاف طبیعی، پارچه‌های لمسی و رنگ‌های گرم دوباره وارد فضا شده‌اند.

Mango 2 دقیقا روی همین مرز حرکت می‌کند.

فریم محصول هندسی و منظم است، اما جزئیات بافت‌دار دسته‌ها آن خشکی هندسی را می‌شکنند. نتیجه محصولی است که هم مدرن دیده می‌شود و هم زیادی رسمی نیست.

در تصویر کاتالوگ، Mango 2 در کنار یک استخر و معماری کاملا مدرن چیده شده، اما وجود همین جزئیات گرم باعث می‌شود فضا به جای شبیه شدن به لابی هتل، همچنان حس زندگی داشته باشد.

از نظر روانشناسی ادراک، ترکیب سطوح صاف و بافت‌دار باعث افزایش Richness بصری می‌شود. مغز ما به محیطی که تنوع کنترل‌شده‌ای از بافت دارد، معمولا واکنش مثبت‌تری نشان می‌دهد؛ چون نه یکنواخت و خسته‌کننده است و نه بیش از حد شلوغ.

Mango 2 در خانه

Mango 2 برای خانه‌هایی مناسب است که می‌خواهند تراس یا حیاط حس دوستانه‌تری داشته باشد.

اگر Tiffany کمی شیک‌تر و Architectural به نظر برسد، Mango 2 اجتماعی‌تر است. فرم آن خیلی راحت اجازه می‌دهد چند نفر دور یک میز قرار بگیرند و مدت طولانی‌تری کنار هم بمانند.

در یک بالکن بزرگ یا حیاط، ترکیب Triple Seat با دو Single Seat و Coffee Table می‌تواند عملا یک فضای دوم برای دورهمی خانواده بسازد.

اگر فضای خانه رنگ‌های خنثی دارد، Mango 2 جای خوبی برای اضافه کردن Texture است بدون اینکه مجبور شوید سراغ رنگ‌های زیاد بروید.

Mango 2 در سازمان

در سازمان‌ها Mango 2 برای فضاهایی مناسب‌تر است که هدفشان تعامل آدم‌هاست، نه نمایش پرستیژ.

مثلا حیاط شرکت، کافه کارکنان، تراس رستوران سازمانی، محوطه Coworking یا فضای informal meeting.

چیدمان چندنفره روبه‌روی هم، احتمال شکل گرفتن گفت‌وگو را افزایش می‌دهد. در طراحی محیط‌های کاری جدید اصطلاحی به نام Collision Space زیاد استفاده می‌شود؛ فضایی که آدم‌ها بدون برنامه قبلی با هم برخورد می‌کنند، چند دقیقه حرف می‌زنند و گاهی همان مکالمه کوتاه به یک ایده یا همکاری جدید منجر می‌شود.

Mango 2 برای چنین فضایی مناسب است؛ چون ظاهرش رسمی نیست و خود فرم آن دعوت‌کننده است.

Mango 2 در ویلا

در ویلا Mango 2 بیش از همه مناسب فضای غذا و معاشرت نزدیک است؛ جایی نزدیک استخر، باربیکیو، آشپزخانه Outdoor یا تراس اصلی.

فرم روشن آن در کنار فضای سبز، چوب، سنگ و آب کنتراست خوبی ایجاد می‌کند و در عین حال به دلیل جزئیات گرم، از طبیعت جدا نمی‌افتد.

اگر ویلا برای مهمانی و دورهمی زیاد استفاده می‌شود، این مدل از آن انتخاب‌هایی است که احتمالا بیشتر از چیزی که تصور می‌کنید استفاده خواهد شد.

چون طراحی خوب همیشه آن چیزی نیست که بیشتر دیده شود؛ گاهی آن چیزی است که باعث شود آدم‌ها بیشتر همان‌جا بمانند.

HAWAII Sun Lounger؛ این یکی دیگر برای معاشرت ساخته نشده

در صفحه Hawaii، علاوه بر Sofa، Chair، Table و Coffee Table، یک محصول کاملا متفاوت دیده می‌شود: Hawaii Sun Lounger.

یک شزلون کشیده با فریم باریک و پیوسته، سطح نشیمن بلند و پشتی قابل قرارگیری در حالت زاویه‌دار.

در تصویر کاتالوگ هم کاربرد آن کاملا روشن است: چند Hawaii Sun Lounger کنار استخر و رو به فضای باز قرار گرفته‌اند.

اینجا دیگر مسئله دورهمی نیست.

این محصول برای «فرد» طراحی شده.

همین موضوع Hawaii Sun Lounger را از دو انتخاب قبلی جدا می‌کند.

در طراحی فضا اغلب به Social Space توجه زیادی می‌کنیم؛ میز بزرگ، مبل چندنفره، فضای جمع شدن. اما انسان به فضای Solitude هم احتیاج دارد. جایی که مجبور نباشد با کسی تعامل کند.

در روانشناسی محیطی، امکان انتخاب بین تعامل اجتماعی و خلوت شخصی یکی از مولفه‌های مهم احساس کنترل روی محیط است. اگر یک فضا فقط امکان جمع شدن بدهد، برای بعضی افراد بعد از مدتی خسته‌کننده می‌شود.

Sun Lounger عملا یک Micro Territory می‌سازد؛ محدوده‌ای کوچک که فقط متعلق به یک نفر است.

فرد می‌تواند دراز بکشد، کتاب بخواند، آفتاب بگیرد، موسیقی گوش کند یا حتی هیچ کاری نکند.

و اتفاقا «هیچ کاری نکردن» یکی از کارکردهای مهم طراحی خوب است.

Hawaii Sun Lounger در خانه

واضح است که این محصول برای آپارتمان معمولی ساخته نشده، اما در خانه‌هایی با تراس بزرگ، Roof Garden یا حیاط می‌تواند یک نقطه شخصی بسیار جذاب ایجاد کند.

مهم‌ترین نکته در چیدمانش جهت دید است.

Sun Lounger را نباید صرفا کنار دیوار یا جایی که فضای خالی مانده قرار داد. باید رو به بهترین View موجود باشد؛ آسمان، باغ، استخر یا حتی یک فضای سبز کوچک.

وقتی هدف محصول استراحت است، چیزی که فرد در زمان استراحت می‌بیند بخشی از خود طراحی محسوب می‌شود.

Hawaii Sun Lounger در سازمان

کاربرد سازمانی آن محدودتر اما جالب‌تر است.

در شرکت‌هایی که Roof Garden، فضای Wellness یا محوطه استراحت واقعی دارند، Sun Lounger می‌تواند به ایجاد فضایی برای Recovery کمک کند.

البته قرار نیست وسط دفتر حسابداری چهار عدد شزلون بگذاریم و اسمش را Workplace Wellbeing بگذاریم.

اما در محیط‌هایی که کارکنان ساعت‌های طولانی کار فکری انجام می‌دهند، ایجاد فضایی که اجازه چند دقیقه فاصله گرفتن از صفحه نمایش، تماس و مکالمه را بدهد می‌تواند کاملا منطقی باشد.

این محصول بیشتر برای مجموعه‌های Hospitality، Resort، کلینیک‌های Wellness، هتل‌ها، مجموعه‌های ورزشی و دفاتر دارای فضای باز بزرگ مناسب است.

Hawaii Sun Lounger در ویلا

اگر بخواهیم از بین این سه محصول فقط یکی را مشخصا برای کنار استخر انتخاب کنیم، Hawaii Sun Lounger احتمالا واضح‌ترین گزینه است.

در کاتالوگ نیز دقیقا با همین سناریو نمایش داده شده؛ چند شزلون مستقل کنار آب با فاصله کافی از یکدیگر.

این فاصله مهم است.

اشتباه رایج در طراحی کنار استخر این است که تعداد زیادی شزلون را مثل تخت‌های ساحلی هتل کنار هم می‌چینند. برای یک ویلای شخصی، بهتر است هر Sun Lounger کمی قلمرو مستقل داشته باشد.

یک Side Table کوچک، حوله، نوشیدنی و شاید یک سایه‌بان؛ همین.

فضای لوکس لزوما فضایی نیست که اشیای بیشتری داخلش باشد. خیلی وقت‌ها لوکس بودن یعنی «فضای خالی کافی اطراف هر چیز».

پس کدام برای کجا بهتر است؟

اگر هدف شما ساختن یک فضای شیک، آرام و معماری‌محور است، Tiffany انتخاب جذاب‌تری است. مخصوصا برای تراس‌های مدرن، ویلاهای مینیمال و Loungeهای سطح بالاتر.

اگر می‌خواهید فضا صمیمی‌تر، اجتماعی‌تر و گرم‌تر باشد، Mango 2 احتمالا انتخاب مناسب‌تری است؛ مخصوصا برای حیاط، تراس، فضای غذا و دورهمی.

و اگر مسئله اصلی شما استراحت فردی، خلوت و کنار استخر بودن است، Hawaii Sun Lounger اصلا در یک دسته دیگر قرار می‌گیرد.

در نهایت انتخاب مبلمان Outdoor نباید فقط براساس این باشد که کدام محصول در عکس جذاب‌تر دیده می‌شود.

اول باید یک سوال ساده را جواب بدهیم:

قرار است آدم‌ها در این قسمت از فضا چه کاری انجام دهند؟

حرف بزنند؟

کنار هم بنشینند؟

غذا بخورند؟

یا برای نیم ساعت از همه فاصله بگیرند؟

وقتی جواب این سوال مشخص شود، انتخاب مبلمان خیلی ساده‌تر می‌شود.

چون مبلمان خوب فقط یک فضا را پر نمی‌کند؛ رفتار آدم‌هایی را که در آن فضا زندگی می‌کنند شکل می‌دهد.